Z punktu widzenia ergonomii projektowanie stanowisk pracy przy komputerze opierać się powinno na ROZPORZĄDZENIU MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe.
4. 1. Konstrukcja stołu powinna umożliwiać dogodne ustawienie elementów wyposażenia stanowiska pracy, w tym zróżnicowaną wysokość ustawienia monitora ekranowego i klawiatury.
4. 2. Szerokość i głębokość stołu powinna zapewniać:
a)wystarczającą powierzchnię do łatwego posługiwania się elementami wyposażenia stanowiska i wykonywania czynności związanych z rodzajem pracy,
b)ustawienie klawiatury z zachowaniem odległości nie mniejszej niż 100 mm między klawiaturą a przednią krawędzią stołu,
c)ustawienie elementów wyposażenia w odpowiedniej odległości od pracownika, to jest w zasięgu jego kończyn górnych, bez konieczności przyjmowania wymuszonych pozycji.
8. 1. Stanowisko pracy powinno być tak zaprojektowane, aby pracownik miał zapewnioną dostateczną przestrzeń pracy, pozwalającą na umieszczenie wszystkich elementów obsługiwanych ręcznie w zasięgu kończyn górnych.
Oznacza to, że wszystko zależy od rodzaju od czasu pracy, która będzie wykonywana na stanowiskach (np. liczba i rodzaj dokumentów podlegających obróbce, konieczność dodatkowego pisania ręcznego), konstrukcji stołów (z półką pod klawiaturę czy bez, z dzieloną płytą czy bez itd.), rodzaju wyposażenia komputerowego (monitory LCD wymagają mniejszej głębokości biurka niż tradycyjne, klawiatury też są różne, jednostki centralne mogą stać na blacie lub pod nim, drukarka, skaner itp) oraz wyposażenia dodatkowego (telefon, fax itp.). Generalnie im większa powierzchnia stanowiska, tym wygodniejsza i bardziej efektywna (wydajność i jakość) praca.
No i oczywiście należy przewidzieć przestrzeń na odpowiednie krzesło tak, aby użytkownik mógł przyjąć lekko odchyloną do tyłu pozycję podczas pracy i bardziej odchyloną podczas przerw i mikroprzerw.
8. 2. Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy powinno być tak usytuowane w pomieszczeniu, aby zapewniało pracownikowi swobodny dostęp do tego stanowiska. Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić co najmniej 0,6 m, a między pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora - co najmniej 0,8 m.
8. 3. Odległość oczu pracownika od ekranu monitora powinna wynosić 400 - 750 mm.
To tyle, jeśli chodzi o bezpośrednie wymagania przestrzenne. Niestety nie można jednak potraktować stanowisk przy komputerach wyłącznie jako pudełek o określonych wymiarach i „upychać ich” na dostępnej powierzchni. Istotne są także warunki oświetleniowe – monitory nie powinny stać ani naprzeciwko, ani tyłem do okien – kontrasty, olśnienia, odblaski, odbicia światła. To samo dotyczy zresztą opraw oświetleniowych – albo odpowiednio konfiguruje się stanowiska w stosunku do istniejącego systemu oświetlenia, albo należy go zmienić biorąc za podstawę projekt ustawienia stanowisk.
Ponieważ nie jest jasne dla kogo i do czego projektowana salka jest przeznaczona trudno jest wypowiadać się na temat mebli dla niej przeznaczonych, warto jednak wspomnieć, że biurka nie powinny mieć półek pod monitory, ewentualne szuflady powinny mieścić i klawiatury i myszy (razem), a w przypadku klawiatur nie wolno ograniczać się do tych najmniejszych aby tylko je zmieścić na szufladzie wraz z myszą.
Warto także w pomieszczeniu przewidzieć trochę przestrzeni na żywą zieleń (niektóre sanepidy wymagają więcej niż trochę) – to ze względu na oczy. Chociaż zgodnie z aktualnymi reklamami w TV właściwie problemy oczu mógłby rozwiązać mini punkt apteczny (dozownik?) z odpowiednimi kropelkami – to oczywiście żart.
Jak z powyższego wynika, nie ma niestety idealnej, jednoznacznej recepty na stanowisko pracy przy komputerze określającej w metrach kwadratowych jego powierzchnię i trzeba użyć dużo rozumu, aby w konkretnych warunkach stworzyć poprawną ergonomicznie konfigurację. Oglądając wiele różnych rzeczywistych sal i salek komputerowych zaprojektowanych w bardzo beznadziejny sposób cieszyć się należy, że Studio Fikus zasięga porady ergonomisty a nie polega wyłącznie na własnej plastyczno-architektonicznej wizji.
Dr inż. Zbigniew Jóźwiak Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera
