Półgodzinny spacer po wyjściu z biura to konieczność - Do głównych dolegliwości zgłaszanych przez pracowników biurowych należą dolegliwości ze strony narządu wzroku oraz układu mięśniowo-szkieletowego – mówi nam dr Joanna Bugajska z Centralnego Instytutu Ochrony Pracy, z którą rozmawiamy o chorobach związanych z pracą biurową. Na jakie schorzenia związane z pracą biurową najczęściej cierpią Polacy? Jak sytuacja w Polsce wygląda w porównaniu z innymi krajami UE? - Na początku uściślijmy proszę co rozumiemy pod pojęciem praca biurowa. W obecnych biurach na większości stanowisk pracy mamy do czynienia w obsługą komputera, co w dużym stopniu decyduje o rodzaju skarg zgłaszanych przez pracowników biurowych. Wracając do pytania, sądzę, że chodzi w nim o epidemiologiczne badania populacji osób wykonujących pracę biurową. Takie badania w ramach różnych projektów badawczych zapewne są prowadzone. Nie jest to jednak monitoring systematyczny. Natomiast wyniki takich badań głoszone na różnych sympozjach i konferencjach tematycznych wyraźnie wskazują, że do głównych dolegliwości zgłaszanych przez pracowników biurowych należą dolegliwości ze strony narządu wzroku oraz układu mięśniowo-szkieletowego. Według aktualnych danych prawie, co trzeci (27-44 proc.) pracownik wykonujący ten rodzaj pracy skarży się na występowanie bólu w obrębie rąk i ramion, ale zdecydowanie najczęściej w obrębie barku i szyi. Należy przy tym zauważyć, że deklarowane dolegliwości były tym częstsze i bardziej dokuczliwe, im dłuższy był czas pracy z komputerem. Do innych, rzadziej zgłaszanych skarg należą skargi na zmiany skórne, choroby układu krążenia (choroby układy żylnego kończyn dolnych) oraz stres zwłaszcza ten wynikający z kontaktu z petentami. Ponadto, z uwagi na charakter wykonywanej pracy, wymagającej często wysokich kwalifikacji, a także na duże oczekiwania i wymagania coraz częściej zwraca się uwagę na występowanie, u niektórych pracowników biurowych zespołu wypalenia zawodowego. W tym miejscu trzeba koniecznie zwrócić uwagę na fakt, że praca biurowa pod względem obciążenia fizycznego jest pracą o małej aktywności fizycznej. Jeśli do tego pracownik nie uprawia regularnie sportu lub inne rodzaju aktywności fizycznej prowadzi to do obniżenia się jego wydolności fizycznej i ogólnej zdolności do wykonywania wysiłków fizycznych. Mała aktywność fizyczna jest uznana również za jeden z czynników ryzyka wystąpienia chorób sercowo-naczyniowych. Jest to ważny problem w skali Europy, a także wysoko rozwiniętych państw innych regionów. Warto zwrócić uwagę na wyniki prognozy ogłoszonej w ubiegłym roku przez Europejska Agencję Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy w Bilbao. Według niej występowanie zespołów przeciążeniowych w wyniku wykonywania pracy powtarzalnej, w tym również podczas obsługi komputera, a także brak aktywności fizycznej u osób wykonujących pracę siedzącą (w tym praca biurowa) zostały zidentyfikowane jako najbardziej istotne problemy w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i zdrowia pracującym w Europie (Risk Observatory, European Agency for Safety and Health at Work, 2005). Co jest najczęstsza przyczyną powstawania chorób związanych z pracą w biurze - niewłaściwie i źle ustawione meble oraz sprzęt komputerowy czy może raczej źle działające oświetlenie i klimatyzacja? - Trudno odpowiedzieć na to pytanie, bowiem na prawidłowe środowisko pracy składają się równocześnie: ergonomiczne meble i sprzęt biurowy, prawidłowe oświetlenie, mikroklimat, ale również psychospołeczne warunki pracy. W tej pracy bardzo istotny jest tzw. klimat pracy, ujmując w tym również stosunki pomiędzy pracownikami. Wyniki badań nad wpływem pracy biurowej na stan zdrowia ludzi przyczyniły się do opracowania wytycznych i norm regulujących warunki pracy z komputerem, obecne są na polskim rynku wyczerpujące opracowania z tego zakresu i stosowne akty prawne. Co powinno składać się na profilaktykę przy tego typu schorzeniach (czy tylko przygotowanie właściwych stanowisk pracy, czy może również jakieś ćwiczenia)? - Profilaktyka dolegliwości zgłaszanych przez pracowników biurowych to oczywiście organizacja ergonomicznych warunków pracy oraz profilaktyczna opieka lekarska nad tą grupą zawodową, która pozwoli na wczesne wykrycie problemów zdrowotnych. Zgodnie z rozporządzeniem ministra pracy każda osoba wykonująca pracę przechodzi okresowe badania lekarskie. W przypadku pracowników biurowych obsługujących komputer w skład tych badań wchodzi badanie okulistyczne oraz poszerzone badanie układu mięśniowo-szkieletowego, jeśli przeprowadzone przez lekarza profilaktyka wywiad sugeruje taką konieczność. Badania okresowe dla tej grupy pracowników wykonywane są co 4 lata, lub częściej w zależności od decyzji lekarza. Ćwiczenia fizyczne pozwalające na rozluźnienie mięśni jednostronnie zaangażowanych podczas obsługi komputera i aktywujące inne grupy mięśniowe są konieczne podczas pracy, zwłaszcza takiej, która nie stwarza okazji do zmiany pozycji ciała, wręcz przykuwa pracownika do miejsca. Jak powinny odpoczywać osoby, które przez 8 godzin dziennie pracują w biurze, siedząc niemal przez cały czas przy komputerze? - Takie osoby powinny odpoczywać czynnie i jak najwięcej na świeżym powietrzu. W nadmiarze obowiązków zawodowo-rodzinnych bardzo trudno jest wygospodarować czas na codzienne, systematyczne i zorganizowane ćwiczenia. Jest to jednak konieczne i nie powinno być odsuwane na później. W dobrze pojętym własnym interesie pracownicy biurowi nie powinni unikać spacerów i to nie tylko tych sobotnio-niedzielnych z rodziną. Ważne aby nawyk spacerowania około 30 minut dziennie stał się codziennym rytuałem. Joanna Bugajska - dr med. specjalista medycyny pracy, absolwentka Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Warszawie, pracuje w Centralnym Instytucie Ochrony Pracy – Państwowym Instytucie Badawczym na stanowisku adiunkta, kierownika Pracowni Fizjologii i Higieny pracy w Zakładzie Ergonomii; podstawowe kierunki jej prac badawczych to ochrona zdrowia w środowisku pracy (m.in. łączny wpływ czynników środowiska pracy na zdrowie pracowników, zdolność do pracy pracowników starszych, wpływ stresu zawodowego na zdrowie człowieka, zespoły przeciążeniowe układu mięśniowo-szkieletowego). Jest autorem 75 prac publikowanych w recenzowanych czasopismach i streszczeniach zjazdów naukowych.
| 
