Mamy do zaadoptowania powierzchnię dużą biurową i najchętniej podzielilibyśmy ją na małe pokoje, tak by mogło pracować w nich od 2 do 4 osób - by wyeliminować nadmierny hałas gdyż są to pracownicy kreatywni. Chcemy to zrobić szklanymi ściankami, by do wszystkich pokoi docierało światło dzienne.
Jakie jest maksymalne zagęszczenie osób w pokojach? np. czy jeśli zrobimy pokój np. 10m2, to mogą w nim siedzieć 2 osoby? albo 20m2 - 4-5 osób?
wysokość lokalu 2,7m
Jedyne ograniczenie jakie znalazłem to 13m3 przestrzeni i 2m2 podłogi. Jednak słyszałem także o 8m2 w przypadku call center.
Pański problem jest dosyć poważny, trudno jest bowiem maksymalnie „zagęścić” pracowników kreatywnych. Rzeczywiście zgodnie z ROZPORZĄDZENIEM MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy mają zastosowanie m.in. następujące przepisy:
§ 19. 1. Powierzchnia i wysokość pomieszczeń pracy powinny zapewniać spełnienie wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy, z uwzględnieniem rodzaju wykonywanej pracy, stosowanych technologii oraz czasu przebywania pracowników w tych pomieszczeniach.
2. Na każdego z pracowników jednocześnie zatrudnionych w pomieszczeniach stałej pracy powinno przypadać co najmniej 13 m3 wolnej objętości pomieszczenia oraz co najmniej 2 m2 wolnej powierzchni podłogi (nie zajętej przez urządzenia techniczne, sprzęt itp.).
§ 20. 1. Wysokość pomieszczenia stałej pracy nie może być mniejsza niż:
1)3 m w świetle - jeżeli w pomieszczeniu nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia,
2)3,3 m w świetle - jeżeli w pomieszczeniu prowadzone są prace mogące powodować występowanie substancji szkodliwych dla zdrowia.
2. Wysokość pomieszczeń, o których mowa w ust. 1, może być obniżona w przypadku zastosowania klimatyzacji - pod warunkiem uzyskania zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
3. Wysokość określona w ust. 1 pkt 1 może być zmniejszona do:
1)2,5 m w świetle:
a)jeżeli w pomieszczeniu zatrudnionych jest nie więcej niż 4 pracowników, a na każdego z nich przypada co najmniej po 15 m3 wolnej objętości pomieszczenia lub
b)w pomieszczeniu usługowym lub produkcyjnym drobnej wytwórczości mieszczącym się w budynku mieszkalnym, jeżeli przy wykonywanych pracach nie występują pyły lub substancje szkodliwe dla zdrowia, hałas nie przekracza dopuszczalnych wartości poziomu dźwięku w budynkach mieszkalnych, określonych w Polskich Normach, a na jednego pracownika przypada co najmniej 15 m3 wolnej objętości pomieszczenia,
2)2,2 m w świetle - w dyżurce, portierni, kantorze, kiosku ulicznym, dworcowym i innym oraz w pomieszczeniu usytuowanym na antresoli otwartej do większego pomieszczenia.
4. Wysokość pomieszczenia czasowej pracy nie może być mniejsza niż:
1)2,2 m w świetle - jeżeli w pomieszczeniu nie występują czynniki szkodliwe dla zdrowia,
2)2,5 m we świetle - jeżeli w pomieszczeniu prowadzone są prace mogące powodować występowanie substancji szkodliwych dla zdrowia.
5. W pomieszczeniu o stropie pochyłym wymagania określone w ust. 1, 3 i 4 stosuje się do średniej wysokości pomieszczenia, przy czym w najniższym miejscu wysokość pomieszczenia nie może być mniejsza w świetle niż 1,9 m (licząc od poziomu podłogi do najniżej położonej części konstrukcyjnej sufitu).
§ 25. W pomieszczeniach stałej pracy należy zapewnić oświetlenie dzienne, chyba że jest to niemożliwe lub niewskazane ze względu na technologię produkcji, a na stosowanie oświetlenia wyłącznie elektrycznego pracodawca uzyskał zgodę właściwego państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydaną w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.
§ 26. 1. Oświetlenie dzienne na poszczególnych stanowiskach pracy powinno być dostosowane do rodzaju wykonywanych prac i wymaganej dokładności oraz powinno spełniać wymagania określone w Polskiej Normie.
2. Niezależnie od oświetlenia dziennego w pomieszczeniach pracy należy zapewnić oświetlenie elektryczne o parametrach zgodnych z Polskimi Normami.
§ 27. 1. Stosunek wartości średnich natężenia oświetlenia w pomieszczeniach sąsiadujących ze sobą, przez które odbywa się komunikacja wewnętrzna, nie powinien być większy niż 5 do 1.
2. Przy wyjściu z pomieszczeń, w których ze względów technologicznych praca jest wykonywana w ciemności (np. ciemnie optyczne), powinny być zapewnione warunki umożliwiające stopniową adaptację wzroku.
Oczywiście jest tam również mowa o hałasie i konieczności jego kontrolowania, ale te problemy, jak wynika z zapytania, Pan doskonale rozumie. Pozostaje więc sprawa powierzchni i oświetlenia. W przypadku powierzchni chodzi o 2 m2 powierzchni wolnej, a zatem nie zajętej przez biurka, szafy, krzesła itp.
W przypadku pracy przy komputerach należy także pamiętać o odpowiednich odległościach miedzy nimi (ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SOCJALNEJ z dnia 1 grudnia 1998 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowiskach wyposażonych w monitory ekranowe):
8. 2. Stanowisko pracy wyposażone w monitor ekranowy powinno być tak usytuowane w pomieszczeniu, aby zapewniało pracownikowi swobodny dostęp do tego stanowiska. Odległości między sąsiednimi monitorami powinny wynosić co najmniej 0,6 m, a między pracownikiem i tyłem sąsiedniego monitora - co najmniej 0,8 m.
Zastosowanie monitorów LCD rzecz jasna pozwala na zmniejszenie wielkości (głębokości biurka) co automatycznie umożliwia zwiększenie liczby pracowników na określonej powierzchni, dalszą redukcję powierzchni można uzyskać stosując np. elektroniczny obieg dokumentów (eliminacja szafek) itp..
Ponadto układ przestrzenny elementów wyposażenia stanowisk powinien zapewnić bezkolizyjne dojście i przemieszczanie się pracowników w miejscu pracy. Szerokość przejścia w biurach powinna być nie mniejsza niż 60 cm, a przy ruchu dwukierunkowym 100 cm.
Z kolei zgodnie z wymaganiami norm UE minimalna powierzchnia pomieszczenia przypadająca na jednego pracownika call center to 8 m2. Ale w ramach tej powierzchni należy uwzględnić: stanowisko pracy, meble, ciągi komunikacyjne. Trudno więc na pierwszy rzut oka ocenić, które z powyższych wymagań pozwala na osiągnięcie większej „gęstości” pracowników.
Trzeba także zauważyć, że call-center to nie jest typ pomieszczenia dla pracowników wykonujących zadania wymagające kreatywności, a raczej rutyny. Tam, gdzie w pracy biurowej występuje przewaga pracy twórczej i koncepcyjnej, korzystniejsze z ergonomicznego punktu widzenia są pomieszczenia indywidualne, nie większe niż na 3 stanowiska pracy, a wielkoprzestrzenna koncepcja organizacji stanowisk pracy nie jest korzystna, a przeciwnie - utrudnia wykonanie pracy.
Sprawa druga to oświetlenie. W przypadku dużych powierzchni biurowych podzielonych (nawet przy użyciu przeszklonych ścianek) na mniejsze boksy z pewnością nie uda się osiągnąć minimalnego natężenia oświetlenia rzędu 500 lx wymaganego podczas pracy przy komputerze – zwłaszcza jesienią i zimą nawet wczesnym popołudniem. Konieczne wiec będzie zastosowanie silnego oświetlenia elektrycznego i ewentualnie uzyskanie zgody państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego wydanej w porozumieniu z okręgowym inspektorem pracy.
To jednak tylko wymagania minimalne i dopiero początek rozważania problemu ilu pracowników można zmieścić na konkretnej powierzchni biurowej. Jeżeli firma zatrudnia wysokowykwalifikowanych pracowników, od których wymaga się wysokiej efektywności (duża wydajność i wysoka jakość – mało błędów) i kreatywności, konieczne jest zapewnienie im większej przestrzeni.
Więcej informacji na ten temat można znaleźć na stronie Zdrowego Biura:
www.zdrowebiuro.pl/zaludnienie_przestrzeni_biurowej.php
a także
meblebiurowe.blox.pl/html
www.ciop.pl/11742.html
Ciekawy artykuł nt. powierzchni biurowej można znaleźć tutaj:
www.irem.org/international/Polish/Story-9.cfm Dr inż. Zbigniew Jóźwiak
Zakład Fizjologii Pracy i Ergonomii
Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera | 
